Aισθητή η εμφάνιση της αιθαλομίχλης στην Αττική και τον περασμένο χειμώνα

Χαμηλές θερμοκρασίες και φθηνότερο πετρέλαιο θέρμανσης βοήθησαν να είναι λιγότερο έντονο το φαινόμενο σε σχέση με προηγούμενες χρονιές

 

Aισθητή ήταν η εμφάνιση του φαινομένου της αιθαλομίχλης για ακόμα μια χρονιά στο Λεκανοπέδιο της Αττικής. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της κοινής γνώμης σε σχετική έρευνα, η οποία δημοσιοποιήθηκε στις αρχές Μαΐου, και που πραγματοποίησε για ακόμα μια χρονιά ο Δημήτρης Χατζηδάκης, Δρ Χημικός Μηχανικός, στο σύνολο των ερωτηθέντων, το 16% (αλλά, το 32% στη Δυτική περιοχή) αντιλήφθηκαν πρόβλημα (συνήθως απροσδιόριστης) οσμής διαφορετικής από αυτή του καμένου ξύλου (υποκρύπτεται καύση επιλήψιμων υλικών, όπως μελαμινών, βερνικωμένων ξύλων κ.ά., με εκπομπές επικίνδυνων, ακόμη και καρκινογόνων ουσιών), γεγονός ανησυχητικό για τη δημόσια υγεία. Την ίδια στιγμή, το 28% του συνόλου (το 47% στη Δυτική περιοχή) ένιωσε κάποιας μορφής όχληση (κυρίως στο αναπνευστικό, ερεθισμό στα μάτια και δυσφορία), γεγονός που τεκμηριώνει την εκτίμηση ότι για το Λεκανοπέδιο, και όχι μόνο, η αιθαλομίχλη δεν συνιστά πρόβλημα αισθητικής, αλλά άπτεται και της δημόσιας υγείας.
Μόνο το 6% των ερωτηθέντων θεώρησε ότι το φαινόμενο της αιθαλομίχλης επιδεινώθηκε σε σχέση με την περίοδο 2014/15, ενώ το 20% και το 74% ότι, αντίστοιχα, διατηρήθηκε στα ίδια επίπεδα ή ότι ήταν ηπιότερο. Όσον αφορά τον τρόπο οικιακής θέρμανσης, χρησιμοποιούνταν πετρέλαιο ή φυσικό αέριο στο 50% και στο 30% των πολυκατοικιών (με τουλάχιστον 7 διαμερίσματα) του Λεκανοπεδίου, αντίστοιχα, ενώ στο 20% δεν υπήρχε κατανάλωση καυσίμου.
Στα μικρότερα κτίρια κατοικίας χρησιμοποιούνταν πετρέλαιο ή φυσικό αέριο στο 60% και στο 15%, αντίστοιχα, ενώ στο 20% δεν υπήρχε κατανάλωση καυσίμου. Τόσο στις πολυκατοικίες, όσο και στα μικρότερα κτίρια κατοικίας, οι μεταβολές στον τρόπο θέρμανσης ανάμεσα στην περίοδο 2012/13 και 2015/16 είναι μικρότερες του 10%, κυρίως από το πετρέλαιο προς το φυσικό αέριο.
H αιθαλομίχλη είναι μια μορφή ατμοσφαιρικής ρύπανσης, η οποία προκαλείται από την καύση στερεών καυσίμων και αποτελείται από σωματίδια αιθάλης -από τα οποία παίρνει και το όνομά της- καθώς και από το δηλητηριώδες αέριο διοξείδιο του θείου. Η αιθαλομίχλη είναι διαφορετική μορφή ρύπανσης από το φωτοχημικό νέφος, το οποίο έχει αιτίες τη ρύπανση από τις μηχανές εσωτερικής καύσης των οχημάτων και τις βιομηχανικές εκπομπές.
Τα τελευταία χρόνια, λόγω της οικονομικής κρίσης φαίνεται ότι οι κάτοικοι των πόλεων στρέφονται και πάλι στη θέρμανση με καυσόξυλα, γεγονός το οποίο προκαλεί σοβαρή αύξηση στις τιμές της αέριας ρύπανσης. Τα μικροσωματίδια προκαλούν βλάβη σε όλο το μήκος του αναπνευστικού συστήματος, στο καρδιαγγειακό σύστημα, συνδέονται με τον καρκίνο και μειώνουν το προσδόκιμο ζωής. Τα μικροσωματίδια διαχωρίζονται, ανάλογα με τη διάμετρό τους σ’ εκείνα που έχουν διάμετρο από 2,5-10 μm, που συνήθως αποτελούνται από οξείδια του αργιλίου, πυρίτιο, σίδηρο και είναι εισπνεύσιμα, και σε αυτά με διάμετρο <2,5 μm που παράγονται σε τεράστιες ποσότητες από καυσόξυλα και ξυλόσομπες και μπορούν να διεισδύσουν βαθύτερα στα πνευμόνια και να προκαλέσουν σοβαρότερη βλάβη.
Η ικανότητα του αναπνευστικού συστήματος του ανθρώπου να προστατεύεται από τα αιωρούμενα στο περιβάλλον μικροσωματίδια καθορίζεται κυρίως από το μέγεθος και τη χημική σύσταση των τελευταίων. Η συνεχιζόμενη εναπόθεση μικροσωματιδίων σε όλο το μήκος του ανώτερου και κατώτερου αναπνευστικού, προκαλεί σοβαρή βλάβη στο αναπνευστικό επιθήλιο. Στο ανώτερο αναπνευστικό επικάθονται τα μεγαλύτερης διαμέτρου μικροσωματίδια. Όσο πιο μικρή είναι η διάμετρός τους τόσο μεγαλύτερη είναι η διείσδυσή τους στους πνεύμονες ως τις τελικές κυψελίδες. Μείζον πρόβλημα για ορισμένες περιοχές του Δήμου Αθηναίων αποτελεί το αυξημένο ποσοστό μη κατοικούμενων (κλειστών) διαμερισμάτων που στην περίπτωση των πολυκατοικιών έχει ως συνέπεια την απόφαση για διακοπή της χρήσης της κεντρικής θέρμανσης.
Αυτό το γεγονός στερεί τη δυνατότητα πρόσβασης στο επιδοτούμενο πετρέλαιο θέρμανσης από δικαιούχους που σε κάποιο βαθμό μπορούν να στραφούν στην καύση ξύλου. Ενδεικτικά, βάσει του δείγματος της έρευνας, στις περιοχές του Αγίου Παντελεήμονα, των Πατησίων και της Κυψέλης το ποσοστό των κλειστών διαμερισμάτων ήταν 31%, 24% και 20%, αντίστοιχα, όταν για το σύνολο του δήμου Αθηναίων και τις υπόλοιπες περιοχές του Λεκανοπεδίου τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 17% και μικρότερο του 7%. Από τα στοιχεία ορισμένων δήμων (ενδεικτικά: Χαλάνδρι, Π. Φάληρο, Πειραιάς, Πετρούπολη, Περιστέρι και Νίκαια), αλλά και περιοχών του Δήμου Αθηναίων (Κυψέλη, Πατήσια), φαίνεται ότι το πρόβλημα των οσμών και των οχλήσεων οφείλεται αφ’ ενός μεν στην εκτεταμένη χρήση τζακιών στους δήμους της βόρειας και της ανατολικής περιοχής του Λεκανοπεδίου, αφ’ ετέρου δε και στην καύση επιλήψιμων υλικών στις υπόλοιπες περιοχές, όπου από 25% έως 55% των ερωτηθέντων αντιλήφθηκαν πρόβλημα οσμών διαφορετικών από αυτή του καμένου ξύλου.
Σύμφωνα με την έρευνα, η κατάσταση στο Λεκανοπέδιο των Αθηνών δείχνει βελτιωμένη σε σχέση με την προηγούμενη τριετία, τόσο λόγω των ευνοϊκών μετεωρολογικών συνθηκών, αλλά και της (μικρής) μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης του πετρελαίου θέρμανσης. Είναι προφανές ότι η κύρια, αν όχι η αποκλειστική, αιτία για την εμφάνιση της αιθαλομίχλης στην Αθήνα είναι η απαγορευτική τιμή του πετρελαίου θέρμανσης για μεγάλο πλήθος χειμαζόμενων νοικοκυριών. Πρέπει να επισημάνουμε ότι εκτός του Λεκανοπεδίου Αττικής η αιθαλομίχλη τα τελευταία χρόνια έχει κάνει ιδιαίτερα αισθητή την παρουσία της σε πολλές πόλεις της χώρας.