Ξεκινά η Τάξη Μαθητείας για 2.000 αποφοίτους ΕΠΑΛ

Την ευκαιρία να μαθητεύσουν σε φορείς του Δημοσίου ή σε ιδιωτικές επιχειρήσεις θα έχουν περίπου 2.000 ενήλικες απόφοιτοι της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης στο πλαίσιο του “Μεταλυκειακού Έτους - Τάξη Μαθητείας” που υλοποιεί το υπουργείο Παιδείας. Η μαθητεία συνιστά μια εναλλακτική εκπαιδευτική επιλογή για τους αποφοίτους των ΕΠΑΛ, που εφαρμόζεται ήδη πιλοτικά από το τρέχον σχολικό έτος. Παράλληλα με τη μαθητεία, οι απόφοιτοι των ΕΠΑΛ από φέτος μπορούν να διεκδικήσουν πρόσβαση και στα πανεπιστήμια της χώρας, εκτός από τα ΤΕΙ.

Διευρύνεται έτσι το πεδίο των επιλογών για τους μαθητές που επέλεξαν τον δρόμο της επαγγελματικής εκπαίδευσης ως “λύση ανάγκης” μέχρι σήμερα.

Ξεκινούν τον Μάρτιο τα μαθήματα και η εκπαίδευση
Τα μαθήματα και η εκπαίδευση στον χώρο εργασίας για την πρώτη πανελλαδική εφαρμογή του προγράμματος της μαθητείας στόχος είναι να ξεκινήσουν μέσα στον Μάρτιο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μαθητεία γίνεται βάσει των συγκεκριμένων Προγραμμάτων Σπουδών ανά ειδικότητα. Μέχρι στιγμής και σε συνεργασία με τον ΟΑΕΔ έχουν δείξει ενδιαφέρον φορείς του ευρύτερου Δημοσίου τομέα (όπως δήμοι, νοσοκομεία, περιφέρειες), μεγάλες επιχειρήσεις (ξενοδοχειακές, ΔΕΗ, ΟΑΣΑ), αλλά και μικρότερες επιχειρήσεις (όπως ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων, συνεργεία αυτοκινήτων κ.ο.κ.). Το υπουργείο Παιδείας διερευνά προοπτικές συνεργασίας με κοινωνικούς εταίρους και τα κατά τόπους επιμελητήρια, προκειμένου να συμβάλουν στη σύνδεση της επαγγελματικής εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας. Στόχος είναι, σε αντίθεση με άλλες μορφές εκπαίδευσης στον χώρο εργασίας, να εξασφαλιστεί ότι οι μαθητευόμενοι αποκτούν γνώσεις σχετικές με την ειδικότητά τους. Η μαθητεία ολοκληρώνεται έτσι με τη λήψη Πτυχίου Επαγγελματικής Ειδικότητας Εκπαίδευσης και Κατάρτισης επιπέδου 5 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων.

Για 2.000 αποφοίτους επτά ειδικοτήτων
Το πρόγραμμα της μαθητείας που θα ξεκινήσει απευθύνεται σε αποφοίτους επτά ειδικοτήτων των ΕΠΑΛ, από όλες τις περιφέρειες της χώρας, ενώ από την επόμενη χρονιά σχεδιάζεται η επέκτασή του και σε άλλες ειδικότητες, καθώς και σε αποφοίτους των ΙΕΚ (αντί για πρακτική άσκηση). Οι αιτήσεις συμμετοχής στην α' φάση εφαρμογής του κατατίθενται από ενήλικες αποφοίτους των ΕΠΑΛ μέχρι την Δευτέρα 6 Μαρτίου, και οι προσκλήσεις για την υποβολή αιτήσεων βρίσκονται αναρτημένες στις ιστοσελίδες των κατά τόπους Πρωτοβάθμιων και Δευτεροβάθμιων Διευθύνσεων Εκπαίδευσης, καθώς και των αρμοδίων ΕΠΑΛ. Πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να βρουν και στην ιστοσελίδα του υπουργείου Παιδείας.

Το χρονοδιάγραμμα
Μετά την υποβολή των αιτήσεων στις 6/3 οι προσωρινοί πίνακες κατάταξης των υποψηφίων θα κοινοποιηθούν την επομένη, Τρίτη 7 Μαρτίου. Οι υποψήφιοι κατατάσσονται κατά έτος αποφοίτησης και προηγούνται οι υποψήφιοι που έχουν αποφοιτήσει κατά το πιο πρόσφατο σχολικό έτος. Ακόμη, προηγούνται εκείνοι που έχουν υψηλότερο βαθμό πτυχίου ειδικότητας. Ενστάσεις γίνονται δεκτές ώς την Τετάρτη 8 Μαρτίου, και Πέμπτη 9 Μαρτίου ανακοινώνονται οι τελικοί πίνακες κατάταξης. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι εγγραφές των μαθητευόμενων και οι υπογραφές των συμβάσεων μαθητείας θα γίνουν στα αρμόδια ΕΠΑΛ την Παρασκευή 10 Μαρτίου.

Μαθητεία μεν, αλλά κατοχυρωμένη
Το επόμενο διάστημα ολοκληρώνεται ο αρχικός σχεδιασμός της νέας δομής των ΕΠΑΛ με την εφαρμογή των μεταβατικών προγραμμάτων για τη Γ΄ τάξη ΕΠΑΛ, που θα λειτουργήσει το σχολικό έτος 2017-18. Στόχος είναι του χρόνου να επεκταθεί σε ακόμη περισσότερες ειδικότητες και για ακόμη περισσότερους μαθητές η “Τάξη Μαθητείας”. Μετά την αποφοίτηση από τα νέα ΕΠΑΛ, η μαθητεία χαρακτηρίζεται ως το πρώτο βήμα επιτυχημένης και ασφαλούς εισόδου στην αγορά εργασίας. Από το υπουργείο Παιδείας εντάσσεται στο αποκαλούμενο σχέδιο για την “ποιοτική αναβάθμιση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης”. Όμως, τα προηγούμενα χρόνια η λέξη “μαθητεία” νοηματοδοτήθηκε μέσα στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα με αρνητικό τρόπο. Εξάλλου, περιγράφεται εντός των μνημονιακών υποχρεώσεων.
Είναι σημαντικό πάντως να αναφέρουμε ότι σε σχέση με τον νόμο του 2013 των κυβερνήσεων Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ, που όριζε 3ο έτος Μαθητείας για τους μαθητές 16 χρόνων (προερχόμενους από τις καταργηθείσες Σχολές Επαγγελματικής Κατάρτισης - ΣΕΚ), ο νόμος που προβλέπει σήμερα το τέταρτο έτος μαθητείας αναφέρεται αποκλειστικά σε αποφοίτους ΕΠΑΛ άνω των 18 χρόνων. Ακόμη, ο νόμος του 2013 προέβλεπε αορίστως τις αποζημιώσεις των μαθητών, σε αντίθεση με τον ισχύοντα νόμο 4386/2016 που ορίζει επακριβώς τις αποζημιώσεις και τα ασφαλιστικά ζητήματα.
Αξίζει ακόμη να σημειωθεί ότι πλέον έχουν ακυρωθεί στην πράξη οι βλέψεις των προηγούμενων κυβερνήσεων για πρόωρη κατάρτιση των 15χρονων μαθητών (μέσω των ΣΕΚ), αφού στην ενιαία Α' τάξη ΕΠΑΛ πλέον ορίζεται κοινό πρόγραμμα γενικής παιδείας για όλους τους μαθητές, ενώ οι ειδικότητες εξειδικεύονται μόνο στη Γ' τάξη ΕΠΑΛ. Σε συνδυασμό με την επαναφορά 2.500 εκπαιδευτικών της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης που ήταν σε καθεστώς διαθεσιμότητας - απόλυσης, και την επαναλειτουργία όλων των καταργημένων ειδικοτήτων στα ΕΠΑΛ, φαίνεται πως γίνονται σήμερα κάποια πρώτα βήματα για τη στήριξη της επαγγελματικής εκπαίδευσης.

Εφαρμόζεται σε Σταυρούπολη και Ηράκλειο
Τον Μάιο ολοκληρώνεται το “Μεταλυκειακό Έτος - Τάξη Μαθητείας” στο 2ο ΕΠΑΛ Σταυρούπολης στην ειδικότητα της επιχειρηματικής γεωργίας. Στις αρχές του έτους στο πιλοτικό πρόγραμμα εντάχθηκαν το 1ο Εργαστηριακό Κέντρο και το 6ο ΕΠΑΛ του Ηρακλείου Κρήτης. Εκεί, η μαθητεία τρέχει σε συνεργασία με το Επιμελητήριο Ηρακλείου και αφορά την ειδικότητα “Τεχνικός Ηλεκτρολογικών Συστημάτων, Εγκαταστάσεων και Δικτύων” ή “Ηλεκτρολογικών Εγκαταστάσεων”. Περιλαμβάνει ακόμη επιμορφώσεις των εκπαιδευτικών, αλλά και διερεύνηση των προοπτικών συνεργασίας με την τριτοβάθμια εκπαίδευση και ερευνητικούς φορείς.
Με τον σχεδιασμό αυτό ανοίγει δίαυλος επικοινωνίας της δευτεροβάθμιας και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, των εκπαιδευτικών θεσμών με την αγορά εργασίας, της έρευνας με την κοινωνικά χρήσιμη παραγωγή, Το ζητούμενο είναι το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο που να εξασφαλίζει τους όρους αναπαραγωγής των σχέσεων αυτών προς όφελος και όχι εις βάρος των μαθητευομένων. Το νομικό / θεσμικό πλαίσιο που διέπει σήμερα τη μαθητεία είναι ο Ν. 4186/2013 και ο Ν. 43/86/2016 (άρθρο 66).

Πλήρης εποπτεία από τους εκπαιδευτικούς
Η λειτουργία της Τάξης Μαθητείας θα εποπτεύεται από εκπαιδευτικούς που θα ορίζονται από τον Σύλλογο Διδασκόντων του αρμόδιου ΕΠΑΛ, των οποίων το ωράριο θα μειώνεται αναλογικά, ενώ θα απαλλάσσονται από εξωδιδακτικό έργο. Στόχος είναι το σχολείο να έχει πλήρη εποπτεία επί της εφαρμογής της “Τάξης Μαθητείας”. Γι’ αυτό και το ΕΠΑΛ δημιουργεί ξεχωριστό Μητρώο για την Τάξη Μαθητείας με καρτέλα για τον κάθε μαθητευόμενο ανά τμήμα, ενώ παράλληλα ο κάθε μαθητευόμενος για να ξεκινήσει το πρόγραμμα μαθητείας πρέπει να έχει καταχωριστεί από τον εργοδότη στο σύστημα "Εργάνη" του υπουργείου Εργασίας.
Ο εκπαιδευτικός που θα αναλάβει την εποπτεία θα έχει ως καθήκον την υποστήριξη των μαθητευομένων, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις απαιτήσεις που προκύπτουν για ζητήματα του προγράμματος σπουδών της ειδικότητάς του. Παράλληλα, ο υπεύθυνος για την εποπτεία θα επισκέπτεται την επιχείρηση ή τον οργανισμό που έχουν τοποθετηθεί οι μαθητές τουλάχιστον μία φορά τον μήνα σε πρωινό ή απογευματινό ωράριο, στην αρχή και στο τέλος της περιόδου της μαθητείας, και όποτε παραστεί έκτακτη ανάγκη για επίλυση θεμάτων που αφορούν την εφαρμογή των όρων της σύμβασης. Αλλά και ο διευθυντής του ΕΠΑΛ θα πραγματοποιεί επισκέψεις στην επιχείρηση / οργανισμό που έχουν τοποθετηθεί οι μαθητευόμενοι. Η σύμβαση μαθητείας μεταξύ του εργοδότη και του μαθητευόμενου θα θεωρείται από τον διευθυντή του αρμόδιου ΕΠΑΛ.

Οι μαθητευόμενοι έχουν δικαιώματα
Ο μαθητευόμενος της Τάξης Μαθητείας έχει δικαίωμα να απολαμβάνει υπηρεσίες συμβουλευτικής πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το πρόγραμμα μάθησης στην επιχείρηση, από τις οικείες δομές του υπουργείου Παιδείας, ή και του ΟΑΕΔ, εφόσον προσφέρονται σχετικά προγράμματα. Θα πρέπει να ενημερώνεται σχετικά με τα επαγγελματικά του δικαιώματα, ενώ για σοβαρούς λόγους έχει δικαίωμα να ζητήσει τη διακοπή της σύμβασης μαθητείας στον εργοδότη και την τοποθέτησή του σε άλλο εργοδότη, εάν είναι εφικτό, για τη συνέχιση του προγράμματος.

Οι εργοδότες έχουν υποχρεώσεις
Ο εργοδότης πρέπει να διαθέτει τις κατάλληλες εγκαταστάσεις για την εκπαίδευση στον χώρο του στη συγκεκριμένη ειδικότητα, τα κατάλληλα μέσα και τον κατάλληλο εξοπλισμό. Και ακόμη υποχρεούται να μεριμνά για την τήρηση των όρων υγιεινής και ασφάλειας εργασίας που προβλέπονται από τις κείμενες διατάξεις για την προστασία των εργαζομένων. Επίσης, οφείλει να παρέχει τα απαραίτητα ατομικά μέσα προστασίας στους μαθητευόμενους. Ακόμη, οφείλει να τηρεί όλα τα μέσα (ηλεκτρονικά και έντυπα) για την παρακολούθηση της υλοποίησης της ενδοεπιχειρησιακής εκπαίδευσης (Μηνιαίο Δελτίο Απασχόλησης Μαθητευόμενου, Ημερολόγιο Μάθησης).